De Glans der Constructie; De toepassing van de geglazuurde baksteen door Berlage en zijn tijdgenoten

Abstract

Dit onderzoek bestudeert hoe architect Hendrik Petrus Berlage (1856-1934) geglazuurde bakstenen toepaste in vergelijking met zijn tijdgenoten. Berlage, bekend om zijn zakelijke en rationele materiaalgebruik, publiceerde veel over zijn architectuurtheorie, maar schreef niet specifiek over geglazuurde bakstenen, ondanks dat deze prominent aanwezig zijn in zijn gebouwen. Wetenschappelijke publicaties besteden hieraan eveneens weinig aandacht. Dat is de aanleiding geweest voor dit onderzoek. Het onderzoek analyseert eerst de negentiende- eeuwse baksteenindustrie en architectuurtheorieën, met name die van Semper (esthetische vlakvulling) en Viollet-le-Duc (structurele vlakvulling). Deze begrippen vormen het analysekader voor de vergelijking tussen Berlage en zijn tijdgenoten. Vervolgens wordt Berlages eigen architectuurtheorie over materiaaltoepassing onderzocht, gevolgd door casestudies van drie belangrijke werken: de Beurs van Berlage, de Burcht van Berlage en het Sint-Hubertus Jachthuis. Tot slot analyseert het onderzoek hoe tijdgenoten geglazuurde bakstenen toepasten in zowel publieke als particuliere gebouwtypen. Uit dit onderzoek kan geconcludeerd worden dat de toepassing van geglazuurde bakstenen door Berlage verschilt van die van zijn tijdgenoten.