Er zijn of niet er zijn: Existentieelconstructies in Franse en Engelse parlementaire bijdragen en vertalingen

Abstract

Voorliggend onderzoek bouwt voort op dat van Cappelle en Loock (2013) en het vervolgonderzoek van Loock (2013). Doel van het huidige onderzoek is in een groter corpus na te gaan of het gebruik van de existentieelconstructie in het Frans (il y + AVOIR) en Engels (there + BE) ook in parlementaire bijdragen verschilt en of dit verschil vervolgens ook tot een afwijkend gebruik van de constructie in één of beide vertaalrichtingen leidt. Gekeken wordt naar de parlementaire bijdragen in het Britse en Franse parlement en de bijdragen en vertalingen in beide talen in het Europees Parlement. Allereerst wordt bevestigd dat de existentieel ook in de Engelse parlementaire bijdragen vaker gebruikt wordt dan in de Franse. In de Frans-Engelse vertalingen is de existentieel ondervertegenwoordigd; in de Engels-Franse vertalingen is de constructie onder- noch oververtegenwoordigd en vindt dus min of meer gebruik volgens doeltaalfrequenties plaats. Daarnaast komt de constructie in de Engelse vertalingen vaker voor dan in de Franse bronteksten en komt deze in de Franse vertalingen minder vaak voor dan in de Engelse bronteksten. In beide vertaalrichtingen vindt dus een verschuiving richting doeltaalnormen plaats. Een meer kwalitatieve aanpak toont aan dat in beide vertaalrichtingen een groot aantal verschuivingen plaatsvindt in de vorm van weglatingen en toevoegingen. Ook komt hieruit een aantal constructies naar voren dat als parallel van een weggelaten of toegevoegde existentieel gebruikt wordt. Verder lijkt de complexiteit van behouden existentieelconstructies eerder toe dan af te nemen; een mogelijk gevolg van explicitatie. De toename in Engelse en afname in Franse vertalingen richting doeltaalfrequenties en de grote aantallen verschuivingen in beide vertaalrichtingen wijzen op een duidelijke neiging tot aanhouden van doeltaalnormen. Het licht lagere gebruik in de Engelse vertalingen duidt mogelijk op brontaalinvloed vanuit de Franse bijdragen. Deze resultaten sluiten goeddeels aan bij de brontaalinvloed en gebruiksbeperking die Cappelle en Loock (2013) voorstellen. Ze vormen echter ook een voorbeeld van de twee vertaalwetten die Toury (2012) voorstelt – standaardisatie en interferentie – en de wisselwerking daartussen.