Automatische besluitvorming en de Eerste Kamer

Abstract

De afgelopen jaren hebben technologische ontwikkelingen, zoals het opkomen van algoritmen en kunstmatige intelligentie, geleid tot het digitaliseren van het sociaal domein. Hierdoor zijn overheidsbesluiten, zoals het toekennen van uitkeringen, steeds vaker door automatische systemen uitgevoerd. De werkwijze met deze systemen verandert snel, maar de bestaande literatuur neemt deze recente ontwikkeling van informatie-uitwisseling tussen overheidsinstanties niet mee. Bovendien is er nog geen onderzoek gedaan naar de controle vanuit de Eerste Kamer, die toeziet op de uitvoerbaarheid van wetgeving. Dit onderzoek heeft als doel het identificeren van de overwegingen van senatoren bij de controle op besluitvorming binnen het sociaal domein. Na een analyse van de bestaande literatuur is er een verkennend onderzoek uitgevoerd, bestaande uit een documentanalyse en tien interviews met senatoren en hun beleidsmedewerkers. Uit deze empirische gegevens blijkt dat 'verantwoording' een belangrijke overweging is, en is het verdeelde verantwoordelijkheidsmodel ontwikkeld. Dit model koppelt de technologische ontwikkeling van informatie-uitwisseling tussen instanties aan de groeiende behoefte aan verantwoording. Omdat verantwoording zowel positieve als negatieve overwegingen oplevert, is vervolgonderzoek nodig om de precieze relatie vast te stellen.