Aanwezigheid waar het schuurt

Abstract

Samenvatting Deze masterthesis onderzoekt hoe zorgethiek, presentie en normatieve professionaliteit richting kunnen geven aan leiderschap in de ouderenzorg, in een tijd waarin de sector in transitie is van een medisch naar een sociaal-welzijnsgericht model. De inleiding beschrijft hoe deze verschuiving vragen oproept over leiderschap.

Het onderzoek heeft een tweeledige opzet: een literatuurstudie en een kwalitatieve, empirische verkenning. De literatuurstudie verkent zorgethiek (Joan Tronto, 1993), de presentietheorie (Andries Baart, 2001) en normatieve professionaliteit (Harry Kunneman, 2005) als theoretisch kader. Daarnaast zijn vijftien interviews gehouden waarvan zeven met zorgprofessionals en acht met leiders in de ouderenzorg. In de thematische analyse van deze gesprekken kwamen thema’s naar voren als leiderschap en zichtbaarheid, professionele autonomie, morele reflectie, botsingen tussen systeemlogica en relationele zorg, en morele stress. De resultaten laten zien dat zowel zorgprofessionals als leiders spanning ervaren tussen organisatorische eisen en hun verlangen naar nabijheid en moreel juist handelen. Zorgprofessionals benoemen het belang van zichtbaar leiderschap en ruimte voor reflectie, maar ervaren vaak druk vanuit beleid en productie-eisen. Leiders benadrukken het belang van coachend en gedeeld leiderschap, maar worstelen soms met de grenzen van hun rol binnen de organisatie.

De conclusie is dat leiderschap in de ouderenzorg een morele en relationele praktijk is, waarin het scheppen van ruimte voor reflectie en normatieve afstemming belangrijk is. De eindadviezen van deze studie zijn onder meer: faciliteer presentie en nabijheid, stimuleer normatieve professionalisering, verbind systeemwereld en leefwereld, ondersteun omgaan met morele stress, en durf moreel leiderschap te tonen. Deze adviezen helpen om zorgethische waarden concreet te vertalen naar de dagelijkse praktijk van leiders in de ouderenzorg, en zo bij te dragen aan een cultuur waarin menselijkheid en morele reflectie een centrale plek innemen.